Thế giới

Bí ẩn về dữ liệu lớn chưa từng thấy để 'công bố những tội ác này' của Hồ sơ Panama

Cập nhật lúc 08-04-2016 11:39:08 (GMT+1)
Tòa nhà nơi đặt trụ sở của Mosack Fonseca - tâm điểm của vụ "the Panama Papers"

 

Mới đây trang WIRED đã trực tiếp tiếp cận và phỏng vấn lãnh đạo tổ chức Phóng viên Điều tra Quốc tế (ICIJ), cũng như chính phóng viên trực tiếp được nguồn tin móc nối và liên lạc, qua đó có thể thấy bức tranh toàn cảnh kể từ ngày đầu tiên cho đến khi "the Panama Papers" chính thức được công bố.


Bước đầu tiếp cận nguồn tin

Theo giám đốc ICIJ Gerard Ryle, vụ The Panama Papers khởi nguồn từ cuối năm 2014, khi một nguồn tin giấu tên bí mật tiếp cận tờ báo ĐứcSuddeutsche Zeitung - vốn trước đó từng báo cáo một vụ rò rỉ nhỏ từ chính Mossack Fonseca tới nhà chức trách Đức.

Một nhà báo của tờ SZ, tên là Bastian Obermayer cho biết nguồn tin trên tiếp cận anh này thông qua một giao thức tán gẫu được mã hóa, đề nghị cung cấp dữ liệu với ý đồ "công khai những tội ác này". Tuy nhiên nguồn tin cảnh báo rằng tính mạng của mình đang bị đe dọa và chỉ muốn liên lạc qua các kênh được mã hóa chứ từ chối gặp mặt trực tiếp.

"Lượng dữ liệu chúng ta đang bàn đến lớn thế nào?" Obermayer hỏi.

"Hơn những gì anh từng được thấy", nguồn tin hồi đáp.

Obermayer nói với WIRED rằng anh liên lạc với nguồn tin trên qua một hệ thống kênh liên lạc được mã hóa và thường xuyên thay đổi, mỗi lần nói chuyện xong là lại xóa hết tin nhắn đã trao đổi.

Nhà báo này có ám chỉ đến một số ứng dụng mã hóa như Signal, Threema, cũng như hệ thống email mã hóa PGP nhưng từ chối nói rõ phương thức nào đã được sử dụng. Mỗi lần Obermayer và nguồn tin mật trao đổi, họ đều dùng một câu hỏi dạng "mật mã" để đảm bảo an ninh.

"Tôi sẽ nói 'trời nắng không?', câu trả lời sẽ là 'mặt trăng đang mưa', hay bất cứ câu vô nghĩa nào, như vậy là chúng tôi xác nhận được người ở đầu bên kia đúng là đối tượng mình cần nói chuyện", Obermayer giải thích.

Kho dữ liệu mật lớn nhất trong lịch sử được "xử lý" như thế nào?

Sau khi tiếp cận một phần kho dữ liệu, tờ SZ liên hệ với ICIJ, tổ chức này sau đó cử nhân viên bay sang tận thành phố Munich, Đức, nơi đặt trụ sở SZ để cộng tác với các phóng viên của tờ báo..

Trong lúc đó, kho dữ liệu mật vẫn tiếp tục được chuyển về từng phần theo kiểu nhỏ giọt. "Mỗi ngày chúng tôi lại có thêm một ít dữ liệu, cho đến khi toàn bộ 11,6 triệu tài liệu được chuyển hết", ông Ryle cho biết.

Kho dữ liệu đó, lên tới nhiều terabyte, rõ ràng quá lớn để có thể từ từ gửi qua đường email. Tuy nhiên nhà báo Obermayer từ chối tiết lộ bằng cách nào nguồn tin gửi lượng dữ liệu khổng lồ trên về cho SZ.

Các nhà phát triển của ICIJ sau đó xây dựng một engine tìm kiếm riêng, được bảo mật cẩn thận cho kho dữ liệu mật và cho các đường dẫn mà họ gửi qua email mã hóa tới các hãng tin đồng ý cộng tác như BBC hayThe GuardianFusion và hàng chục tờ báo nước ngoài khác.

Trang web mà ICIJ thiết lập thậm chí còn có một hệ thống tán gẫu trực tuyến để các nhà báo có thể trao đổi lời khuyên và mẹo vặt để có thể tìm người biên dịch cho những tài liệu được viết bằng ngôn ngữ họ không hiểu.

"Nếu bạn muốn tìm tài liệu của Brazil, bạn có thể nhờ một phóng viên người Brazil giúp", Ryle cho biết. "Bạn có thể biết ai đang còn thức, đang làm việc và sẵn sàng trao đổi. Chúng tôi khuyến khích mọi người công khai rõ mình đang làm gì".

Giai đoạn sau đó, tự các hãng tin, tờ báo chủ động tổ chức các buổi họp mặt riêng, tại Washington, Munich, London, Johannesburg và Lillehammer.

Đáng kinh ngạc là mặc dù được chia sẻ rộng rãi và cởi mở với rất nhiều nhà báo, nhưng bản thân vụ lộ tin mật này lại vẫn có thể giữ được bí mật cho đến phút cuối. Cũng có thể là do quy mô của nó quá lớn.

Obermayer thừa nhận tin đồn về kho dữ liệu trên từng được lan truyền, tuy nhiên bản thân các dữ liệu của nó thì vẫn được giữ kín.

"Thời điểm mùa Thu năm ngoái, tôi đã rất lo lắng, nghĩ rằng rất nhiều người đã biết chuyện", Obermayer cho biết.

ICIJ khẳng định không có kế hoạch công bố toàn bộ kho dữ liệu mật, theo kiểu của WikiLeaks mà theo Giám đốc Ryle có thể khiến nhiều cá nhân và tổ chức "vô tội" bị liên lụy.

"Chúng tôi không phải WikiLeaks. Chúng tôi cố gằng cho mọi người thấy rằng báo chí có thể hoàn thành tốt công việc một cách có trách nhiệm".

Vài tuần trước khi vụ việc được công bố, nhà báo Obermayer tiến hành bước đề phòng cuối cùng: tiêu hủy toàn bộ điện thoại và các ổ cứng của những chiếc máy tính mà anh từng dùng để liên lạc với nguồn tin. Cho đến tận bây giờ, Obermayer vẫn khẳng định rằng mình không hề biết gì về nguồn tin.

"Tôi không biết tên, không biết danh tính của người đó. nhưng tôi có thể nói rằng tôi 'quen' người ấy. Bởi trong nhiều giai đoạn, tôi nói chuyện với người ấy còn nhiều hơn vợ mình".

Một kỷ nguyên mới của những vụ "siêu rò rỉ" dữ liệu

Vụ "The Panama Papers" được cho là sẽ gây dậy sóng trên toàn cầu trong thời gian tới.

Phía Mossack Fonseca đã không hồi đáp yêu cầu đưa ra lời bình luận từ WIRED, tuy nhiên công ty này đã gửi thư cho tờ The Guardian, viết rằng "rất nhiều trường hợp được quý báo trích dẫn thâm chí còn chưa từng là khách hàng của Mossack Fonseca", và rằng "Chúng tôi luôn tuân thủ luật pháp Quốc tế, để đảm bảo rằng các công ty mà chúng tôi hợp tác thành lập không được sử dụng cho mục đích trốn thuế, rửa tiền, tài trợ khủng bố hay các mục đích bất hợp pháp khác".

Trong một bức thư khác của Mossack Fonseca do WikiLeaks công bố, được cho là gửi đến khách hàng của công ty này, thông báo về sự việc và cho biết công ty này đang tiến hành "mọi biện pháp cần thiết" để ngăn sự cố trên lặp lại.

Các công cụ mã hóa giúp truy cập mạng một cách "ẩn danh" như Tor ngày càng trở nên phổ biến hơn, dễ dùng hơn, biến chúng thành công cụ an toàn hơn bao giờ hết để các nguồn tin có thể bí mật tiếp cận cánh nhà báo trên toàn cầu. Trong khi đó các phần mềm chia sẻ dữ liệu như Onionshare giúp việc gửi dữ liệu được bảo mật dễ dàng hơn. Chưa kể công nghệ lưu trự đang phát triển nhanh với tốc độ chóng mặt, giúp lưu trữ được khối lượng dữ liệu khổng lồ lên những thiết bị siêu nhỏ, có thể dễ dàng gửi qua đường thư tín, bưu điện.

Kỷ nguyên mới của những vụ siêu rò rỉ dữ liệu đã đang diễn ra. Vụ "the Panama Papers" thực ra đã là vụ rò rỉ dữ liệu liên quan đến các "thiên đường trốn thuế" thứ 4 mà ICIJ đã xử lý từ năm 2013.

The Panama Papers - Vụ lộ thông tin mật lớn nhất lịch sử

Tờ báo Đức Sueddeutsche Zeitung (SZ) cho biết họ đã phải nhờ đến Hiệp hội Nhà báo Điều tra Quốc tế giúp đỡ sàng lọc kho dữ liệu khổng lồ của công ty luật Mossack Fonseca, có trụ sở tại Panama mà họ nhận được qua một nguồn bí mật.

Các phát hiện từ kho dữ liệu này đã bắt đầu được công bố từ ngày 3/4, trên trang web được mang tên "the Panama Papers". Quy mô của vụ việc này được cho là lớn chưa từng có trong lịch sử.

Trong những ngày tới, "the Panama Papers" tuyên bố sẽ lật tẩy hoạt động tài chính bất hợp pháp của nhiều nhân vật quyền lực hàng đầu Thế giới, trong đó có Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Tuấn Ngọc (Theo WIRED)
Nguồn: vntinnhanh.vn

Ảnh trong bài: Nếu không ghi thêm, tất cả các ảnh trong bài này chỉ mang tính minh họa và có bản quyền như nguồn tin gốc đã đưa.

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo