Sự kiện

Tổ quốc ở Hoàng Sa (3): Sinh ra ở quần đảo Hoàng Sa

Cập nhật lúc 20-01-2014 13:54:58 (GMT+1)
Bà Thắng và con khi ở Hoàng Sa. Phía sau là cột vô tuyến của đài khí tượng

 

Hoàng Sa làn vấn đề nóng của đất nước. Mấy ngày trước các báo lề phải rộn ràng nói chuyện Hoàng Sa thì nay hầu hết đã tắt tiếng hoặc đã xuống giọng. Thật buồn. Trung Hiếu là phóng viên báo. Anh viết loạt bài về Hoàng Sa cho, đăng chưa được 1 giờ đã bị gỡ bỏ " để kỉ niệm 64 năm quan hệ Việt- Trung". 


>Tổ quốc ở Hoàng Sa (1): Luôn mơ thấy ba về
>Tổ quốc ở Hoàng Sa (2): Quả phụ Hoàng Sa

Cách đây hơn 70 năm, một nhân viên khí tượng của Việt Nam khi nhận nhiệm vụ ở quần đảo Hoàng Sa (Paracells) đã đưa gia đình của mình ra đây sinh sống. Trong thời gian này, người vợ đã sinh hạ cho ông một người con ngay ở vùng đất thiêng liêng của Việt Nam từ bao đời nay.

Nhân viên khí tượng đó tên là Mai Xuân Tập, con gái ông tên là Mai Kim Quy. Đến nay giấy khai sinh của bà Quy lập ở Hoàng Sa vẫn được gia đình lưu giữ kỹ càng và coi đó như một kỷ vật quý giá, thiêng liêng.

Sinh con ở Hoàng Sa

Ông Tập sinh năm 1909, ở trong một gia đình khá giả ở làng Phương Liệt, nay là phường Phương Liệt (Hà Nội).

Trước năm 1935, ông Tập sang Pháp du học ngành vô tuyến điện. Về nước, ông làm việc ở nha khí tượng của Chính phủ Pháp ở Việt Nam. Năm 1938, Pháp xây dựng xong trạm khí tượng thiên văn ở quần đảo Hoàng Sa. Ông Tập trở thành một trong những người đầu tiên ra quần đảo này theo dõi tình hình thời tiết.

  Giấy khai sinh của bà Mai Kim Quy được lập ở ngày  Hoàng Sa

Quy định của Chính phủ Pháp lúc đó, nhân viên khí tượng khi ra Hoàng Sa có thể đem theo gia đình mình. Cho nên ông Tập đã đưa vợ mình là bà Nguyễn Thị Thắng và hai con nhỏ là Mai Thị Phi (khi đó 3 tuổi), Mai Thị Phương (2 tuổi) ra Hoàng Sa.

Do học về vô tuyến điện nên nhiệm vụ của ông Tập khi đó là nhận thông tin thiên văn, thời tiết và khí hậu ở Hoàng Sa để chuyển vào đất liền. Khi đó , ngoài việc theo dõi tình hình thời tiết báo cho Chính phủ Pháp, trạm khí tượng thiên văn Hoàng Sa còn là trạm rất quan trọng về khí hậu của quốc tế ở biển Đông.

Trạm khí tượng ở Hoàng Sa được xây rất kiên cố, tường dày 40-50cm, mái đúc bê tông, xung quanh có hành lang đi bộ. Dưới nền nhà là một hầm dự trữ nước mưa cho toàn bộ nhân viên và gia đình sống trên đảo.

Nhân viên đài khí tượng và gia đình dong thuyền đi chơi ở Hoàng Sa. Ông Tập là người ngoài cùng từ trái sang

Công việc của nhân viên khí tượng khi đó là đo đạc các thông số thời tiết, đo độ nắng, lượng mưa, đặt bóng khí tượng rồi chuyển về đất liền. Hàng tháng đều có tàu ra đảo để tiếp viện lương thực, thực phẩm và nước uống.

Kỷ niệm đáng nhớ nhất của ông Tập thời gian ở Hoàng Sa chính là việc vợ ông có thai và sinh con ngay ở đây. Người con gái sau đó được ông đặt là Mai Kim Quy, như để kỷ niệm về vùng đất nơi gia đình từng ở có rất nhiều rùa (quy), thường lên đảo đẻ trứng vào ban đêm.

Giấy khai sinh của bé Quy bằng tiếng Pháp lập tại Hoàng Sa, vào ngày 28/6/1940, phần bên trái ghi những dòng chữ Cộng hòa Pháp, chính quyền Bảo hộ An Nam, Phái đoàn tại đảo Hoàng Sa, quần đảo Hoàng Sa.

Phần chính của giấy khai sinh ghi rõ họ tên Mai Kim Quy là con gái của ông Mai Xuân Tập (nhà khí tượng học) và bà Nguyễn Thị Thắng (nội trợ) sinh lúc 15 giờ ngày 7/12/1939 tại đảo Hoàng Sa (Pattle), quần đảo Hoàng Sa. Có hai người làm chứng là bác sỹ Nguyễn Tăng Chuẩn và ông Đỗ Đức Mùi, Trưởng trạm vô tuyến của đảo.

Phần phía dưới giấy khai sinh được ký bởi ông Chauvet (phái viên hành chính), xác thực tại đảo Hoàng Sa (Pattle) ngày 28/6/1940, kèm con dấu có dòng chữ "Chính quyền Bảo hộ An Nam. Phái đoàn tại nhóm đảo Lưỡi Liềm và các đảo phụ thuộc".

Khoảng cuối năm 1940, sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở Hoàng Sa, ông Tập đưa cả gia đình về đất liền và làm việc ở một số nơi, rồi chuyển vào làm việc tại Viện Hải dương học Nha Trang. Sau đó, ông Tập chuyển sang ngành bưu điện và làm việc tại các bưu điện ở Đà Nẵng, Nha Trang, Phan Thiết, Huế…

Sau năm 1954, khi hòa bình được lập lại ở miền Bắc, ông Tập đưa gia đình từ Huế về Hà Nội và làm việc tại Sở Bưu điện Hà Nội.

Sau này, khi Hải Phòng được giải phóng, ông cùng với đoàn cán bộ của Sở Bưu điện Hà Nội xuống tiếp nhận bưu điện Hải Phòng và làm việc ở đó cho đến ngày nghỉ hưu.

Chứng cứ pháp lý quan trọng

Gia đình ông Tập khi ở Hoàng Sa

Ông Mai Xuân Phú – là em trai kế bà Mai Kim Quy  – cho hay điều đáng buồn nhất của gia đình khi về đất liền được 1 – 2 năm thì bà Quy bị bệnh rồi qua đời. Đến năm 1954, mẹ của ông cũng qua đời. Ba của ông đã phải một mình nuôi chị em ông ăn học đến trưởng thành.

Nhớ về người cha của mình, ông Phú kể: “Cha tôi là con người rất cởi mở, sống phóng khoáng , thích xê dịch nhưng sống rất có trách nhiệm với con cái. Sau khi mẹ mất, một mình cha nuôi chị em tôi ăn học tới nơi tới chốn”.

Về hai người chị là bà Mai Thị Phi và Mai Thị Phương – từng theo cha ra Hoàng Sa, ông Phú cho hay sau này bà Phi vào Đại học Nông nghiệp Hà Nội, sau đó làm việc ở Thái Nguyên. Năm 1972, bà Phi dạy ở đại học sư phạm Hà Nội. Năm 1982, bà vào TP.HCM làm việc tại Sở Nông nghiệp, sau đó về dạy tại trường Đại học Nông lâm.

Còn bà Phương học chuyên ngành Nga văn Đại học Sư phạm Hà Nội, rồi phiên dịch tiếng Nga ở Bộ Nông Trường Quốc doanh và cuối cùng về dạy tại trường PTTH năng khiếu Trần Phú (Hải Phòng).

“Hai chị theo cha tôi ra Hoàng Sa mới 2-3 tuổi, còn quá nhỏ nên cũng không nhớ nhiều lắm về quần đảo này. Kỉ niệm của hai chị sau này khi nhắc lại vẫn dồn vào chị Quy và một vài chi tiết về Hoàng Sa rằng đây là đảo có rất nhiều chim, nhiều rùa, nhiều cát… và thời tiết trên đảo nắng nóng”, ông Phú kể.

Đã hơn 70 năm trôi qua nhưng đến nay gia đình ông Phú vẫn còn lưu giữ được những tấm hình rất quý thời ở Hoàng Sa. Đáng chú ý nhất là bức ảnh chụp các nhân viên của đài khí tượng với gia đình; ảnh chụp gia đình ông Tập với vợ mình cùng với ba người con gái đầu; ảnh chụp bà Thắng bế bé  Phi phía sau là tháp vô tuyến điện ở Hoàng Sa…

Đặc biệt nhất là bản khai sinh bà Mai Kim Quy được đánh máy trên tập giấy pơ – luy bằng ruy băng hai màu đỏ và đen nên chữ tờ đầu trên giấy khai sinh có hai  màu đỏ và đen, còn tờ sau in qua giấy than, chỉ có màu đen. Cả hai bản đều được đóng dấu đỏ của cơ quan hành chính Pháp ở Hoàng Sa tại thời điểm đó là chính quyền bảo hộ An Nam. Gia đình vẫn lưu giữ được cả hai bản này.

Để giữ nguyên vẹn các hình ảnh và bản khai sinh quý giá trên, thì công đầu thuộc về cha ông. Sau khi ở Hoàng Sa về, do công việc phải đi từ Bắc chí Nam, rồi trong kháng chiến gia đình phải sơ tán khắp nơi nhưng lúc nào ông Mai Xuân Tập vẫn có ý thức bảo quản album ảnh quý giá trên.

“Sau này khi cha tôi mất, mỗi anh chị em trong gia đình giữ một số tấm ảnh liên quan. Riêng giấy khai sinh chị Quy thì mọi người giao tôi giữ. Ai cũng coi bản khai sinh đó là một kỷ vật nhắc nhở nhau về thời gian cha mẹ và các chị đã sống ở Hoàng Sa”, ông Phú ngậm ngùi.

Ông Phú kể, ban đầu gia đình ông coi những kỷ vật như những phần thiêng liêng gắn bó với gia đình. Tuy nhiên, vào tháng 6.2013, ông Phú xem truyền hình chiếu về biển đảo thông báo tổ chức, gia đình và cá nhân nào có những tài liệu liên quan đến Hoàng Sa hãy liên hệ với đường dây nóng số 1800 1771 của Ủy ban Biên giới Quốc gia (Bộ Ngoại giao).

Ông Mai Xuân Phú – con trai của ông Mai Xuân Tập – đang sắp xếp lại tư liệu, hình ảnh của gia đình khi ở Hoàng Sa (Trung Hiếu chụp)

Lúc này, ông Phú mới có ý định trao tặng những hình ảnh của gia đình liên quan đến quần đảo Hoàng Sa cho nhà nước. Ông đem ý định này trao đổi với mọi người trong gia đình và được sự đồng ý.

“Ban đầu mọi người trong gia đình chỉ đồng ý tặng bản sao, còn bản gốc giữ lại vì đây là kỷ vật quý báu hơn 70 năm gia đình đã lưu giữ. Nhưng sau đó , Bộ Ngoại giao cử người làm việc và đề nghị gia đình tặng lại bản gốc bởi đây là chứng cứ rất quý về Hoàng Sa và gia đình đã đồng ý. Tất cả đều vì mục đích chung là giữ gìn chủ quyền biển đảo”, ông Phú nói.

Ngày 21.8.2013, tại TP.HCM, Ủy ban Biên giới quốc gia (Bộ Ngoại giao) đã tổ chức buổi tiếp nhận những kỷ vật của gia đình ông Mai Xuân Tập một cách trang trọng.

Đặt tên con theo địa danh

Tính cha tôi thích xê dịch, thích đi đây đi đó nên suốt cuộc đời ông đi khắp nơi. Một điểm rất đáng chú ý là cha tôi thường lấy vùng đất nơi ông đi qua để đặt tên cho con.

Ông đặt tên chị Phi theo địa danh Hoàng Xu Phì, tỉnh Hà Giang, khi ông làm việc ở đó, đặt tên chị Phương theo địa danh Phương Liệt, Hà Nội.   Khi ở Hoàng Sa, ông đặt tên con gái là Quy vì ở đảo có rất nhiều rùa. Tên tôi là Phú vì có thời gia đình ở Phú Nhuận, Sài Gòn. Em  tôi tên Hằng do sinh ra trong một đêm rằm, khi gia đình tản cư ở Cần Giờ.

Lúc gia đình ở Nha Trang, ông đặt tên một người con là Mai Thị Huyền Trang. Khi gia đình sống ở Phan Thiết, Bình Thuận, ông đặt tên một người con tên Thuận.(Ông Mai Xuân Phú)

Bằng chứng khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa

Tại buổi tiếp nhận tư liệu của gia đình ông Mai Xuân Tập, đại diện Ủy ban Biên giới quốc gia (Bộ Ngoại giao) cho biết Chính quyền Pháp ở Đông Dương đã thay mặt nhà nước Việt Nam lúc đó, thực thi chủ quyền trên các đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa.

Việc cấp giấy khai sinh cho công dân sinh trên đảo Hoàng Sa thuộc quần đảo Hoàng Sa chỉ là một trong nhiều hoạt động quản lý hành chính của một Nhà nước có chủ quyền thực hiện tại quần đảo này.

Ủy ban Biên giới quốc gia khẳng định tài liệu này là bằng chứng khẳng định rõ các hoạt động quản lý hành chính, dân sự mà chính quyền Pháp ở Đông Dương đã triển khai ở quần đảo Hoàng Sa từ những năm 30 của thế kỷ 20, qua đó khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này.

Trong thời gian tới, Bộ Ngoại giao mong rằng sẽ tiếp tục nhận được các thông tin của người dân trong và ngoài nước cung cấp thông tin, tư liệu liên quan đến đến chủ quyền biển, đảo của Việt Nam, cùng các cơ quan Nhà nước thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

 

Nguồn: Trung Hiếu/Quechoa

Tin liên quan

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo