Sự kiện

28-10: Tiệp Khắc đã thành lập như thế nào?

Cập nhật lúc 28-10-2010 07:23:14 (GMT+1)
Tuyên ngôn độc lập (ảnh từ internet).

 

Việt Nam có 2.9.1945, còn với Séc và Slovakia ngày để nhớ là 28.10.1918. Khoảnh khắc khai sinh một đất nước độc lập ai cũng ghi nhớ, nhưng câu chuyện về nó ít ai hay, nhất là giới trẻ. Bổ sung mảng kiến thức lịch sử thú vị này là điều vô cùng hữu ích cho bất cứ ai đang sống tại Séc.


Viễn cảnh lịch sử Tiệp vào thời kì chiến tranh thế giới lần thứ nhất không hề sáng sủa. Nhà nước Tiệp Khắc không thừa nhận mình là một phần của nước Áo, điều đó Áo quả khó lòng chấp nhận. Những gì Áo đem lại cho Tiệp vào thời điểm đó chỉ là một nỗi lo sợ về chiến tranh sẽ xảy ra. Việc xung khắc giữa Tiệp khắc và Áo ngày càng trầm trọng hơn khi những người đứng đầu nhà nước Áo luôn có cử chỉ không thân thiện thậm chí hống hách với Tiệp. Việc Tiệp không chịu gia nhập Áo làm cho tình hình chính trị của Áo vào thời điểm đó đã thay đổi rất nhiều. Quốc hội Áo bị giải tỏa, những gì được gọi là dân chủ gần như không còn nữa, thay vào đó quyền lực của quân đội đã đóng vai trò rất lớn trong việc lãnh đạo đất nước.

Trong khi đó bối cảnh chính trị của Tiệp Khắc thì bình yên và đang khôi phục lại nền văn hóa dân tộc. Các nhà báo, giới văn nghệ sĩ đã đóng một vai trò to lớn trong việc tỏ rõ lòng yêu nước của mình. Tuy vậy các cơ quan hành chính của Tiệp Khắc không đủ khả năng truyền bá tới nhân dân những chương trình hành động nhằm tỏ rõ lòng yêu nước, những bức thư mật từ chiến trường đã không được công khai, tất cả điều đó đã làm lay động lòng tin của người dân vào nhà nước. Và cuối cùng thì những gì còn lại của một nền chính trị Tiệp Khắc vào thời điểm đó chỉ là những cuộc kiểm soát khắt khao nhằm vào tất cả các đối tượng tầng lớp nhân dân. Với việc là một nước nhỏ, Tiệp khắc thời bấy giờ luôn phải nấp sau cái bóng của nước Áo rộng lớn, mặc dù luôn bị đàn áp và đối xử không công bằng nhưng Tiệp khắc luôn phải giả làm hòa. Người duy nhất vào thời điểm bấy giờ dám đứng lên tỏ rõ nỗi bất bình của mình đó là Tomáš Garrigue Masaryk. Chính vì vậy tháng 12 năm 1914 Masaryk đã bị buộc rời khỏi Tiệp khắc. Chỗ đứng của Masaryk trong chính trị gần như không còn gì để nứu kéo. Trong nước chỉ còn biết nhờ cậy vào sự lãnh đạo của Edvarda Beneše. Edvarda Beneše cùng một số ái quốc khác đã thành lập một tổ chức mật lấy tên là MAFIEtong thong.

Tại nước ngoài đặc biệt là tại Anh và Mỹ, những nhà trí thức và những người Tiệp Khắc đã thể hiện sự bất bình của mình về tình hình chính trị trong nước vào thời điểm bấy giờ, nhưng phải đến cuối năm 1915 mọi thứ mới chính thức được thực hiện khi Beneš tới Paris gặp Masaryk và nhà thiên văn vật lý người Slovakia Rastislav Štefánik. Ba ông đã cùng với những ái quốc khác thành lập ủy viên hội đồng nhằm phản kháng lại Áo, lấy tên là Československá národní rada (Hội dân tộc Tiệp Khắc). Uỷ viên hội đồng này đã dần mạnh lên với sự ra nhập đông đảo của những người Tiệp Khắc yêu nước sống tại nước ngoài. Sức mạnh của hội đồng này đã được tỏ rõ vào trận chiến tại Zborova năm 1917.

Trong khi đó bối cảnh lịch sử trong nước lại rất u ám, tất cả niềm hy vọng vào sự giúp đỡ của Nga hoàng đã bị sụp đổ khi quân đội Nga hoàng bị thua trận tại Gorlice tháng 5 năm 1915.Tiệp khắc lại rơi vào bế tắc. Len lói trong đầu nhiều người Tiệp thời bấy giờ đó là ý nghĩ muốn ủng hộ Áo, Áo đã có phần nhượng bộ trước những ước muốn và nguyện vọng của người dân Tiệp. Ý tưởng đó được cả đảng phái chính trị như đảng dân chủ đồng tình và một lần nữa Tiệp khắc đã chấp nhận sự lãnh đạo của Áo.

Tuy nhiên vào mùa xuân năm 1917 tình hình chính trị đã thay đổi nhanh chóng, niềm mong mỏi chung của nhân dân Tiệp Khắc là muốn xây dựng lại bộ máy hoạt động của Áo nếu không sẽ là sự tan rã hoàn toàn. Tổ chức Hội dân tộc Tiệp Khắc yêu cầu Áo chỉnh sửa lại quền tự do và bình đẳng giữa các nước với nhau trong theo ý nguyện chung của nhân dân. Tổ chức cũng tự ý thức được rằng lúc này việc tuyên bố độc lập không còn là vấn đề nữa. Một trong những điều quan trọng hiện tại là giữ vững sự yên ổn trong nước đồng thời không để xảy ra những bạo động đổ máu đáng tiếc. Họ bắt đầu chuẩn bị cho một bộ máy hành chính nhà nước hoàn hảo, dần dần cắt đứt mối liên quan phụ thuộc của Tiệp Khắc với Viên và Budapesh. Tiệp khắc dần tự tạo nên một nền kinh tế riêng biệt và với những gì âm thầm tạo dựng đó Tiệp Khắc đã quyết định tách khỏi cộng đồng các nước Trung Âu, nơi đã đang rất hỗn loạn với những cuộc nổi dậy và đả đảo. Với tình hình như vậy Hoàng đế Áo chỉ còn biết cách hy vọng Tiệp khắc sẽ không cắt đứt những thỏa thuận đã đạt được với Hoàng gia.

vaclavakNgày 27 tháng 10 bộ trưởng bộ ngoại giao Julius Andrássy đã gửi bức công hàm đến Mỹ với ý nguyện muốn được kết thúc chiến tranh với bất cứ giá nào. Ngay lập tức Julius đã nhận được sự trả lời từ phía Mỹ với lời hứa là sẽ công nhận nền độc lập của Tiệp Khắc. Nhận thấy thời điểm thuận lợi đã đến, chiều ngày 28 tháng 10 năm 1918 tại quảng trường Václav Tiệp Khắc tuyên ngôn độc lập .
Đã hơn 90 năm trôi qua ngày 28 tháng 10 đã trở thành một ngày vô cùng ý nghĩa, nó đóng một phần quan trọng trong tiến trình lịch sử của Tiệp Khăc nói chung cũng như của Cộng hòa Séc nói riêng.
Phương Linh
biên soạn

 

Tiêu điểm
Quảng cáo