Thế giới

Nguy cơ các đối tượng khủng bố “hồi hương” về châu Âu

Cập nhật lúc 17-09-2017 09:16:20 (GMT+1)
Vấn đề chống khủng bố: Đẩy mạnh chiến dịch chống IS tại Iraq. Ảnh: AFP/TTXVN

 

Trước những thất bại gần đây của Daesh tại khu vực Iraq - Syria, các nhà quan sát lo ngại khả năng các phần tử thánh chiến trở về châu Âu sẽ tăng lên trong những tháng hoặc những năm tới đây.


Báo cáo mới được trình lên Ủy viên Quốc phòng - An ninh của Liên minh châu Âu (EU) và được đăng trên trang elmoudjahid.com cho hay có khoảng hơn 5.000 người châu Âu đã gia nhập Daesh tại Syria hoặc Iraq trong khoảng thời gian từ 2011 đến 2016. Trong số đó, có từ 1.200 đến 3.000 người có thể trở lại lãnh thổ châu Âu.

Trong tiếng Arab, Daesh là từ viết tắt của Al-Dawla al-Islamiya fi Iraq wa ash-Sham, có nghĩa Nhà nước Hồi giáo ở Iraq và Al-Shams.

Ngày 31/7/2017, mạng lưới của châu Âu về nâng cao nhận thức về sự cực đoan (Radicalisation Awareness Network - RAN), được Uỷ ban châu Âu sáng lập năm 2013, đã xuất bản một báo cáo về tình trạng các chiến binh thánh chiến nước ngoài đã từng đứng trong hàng ngũ của Daesh trở về quê hương.

Theo đó, có tổng số hơn 42.000 chiến binh nước ngoài, đến từ hơn 120 quốc gia đã tham gia vào hàng ngũ của các tổ chức khủng bố trong giai đoạn kể từ 2011 đến 2016, trong đó khoảng 5.000 đến từ các nước châu Âu. Đỉnh điểm của quá trình này là năm 2015, sau đó giảm dần. Năm 2016, chỉ còn một số ít người tham gia các hoạt động khủng bố tại Syria.

Nếu như vương triều của Daesh bị thất bại về mặt quân sự hoặc sụp đổ, số lượng các chiến binh nước ngoài quay trở lại châu Âu (đặc biệt là Áo, Phần Lan, Hà Lan, Thuỵ Điển và Anh quốc) dự kiến sẽ tăng lên. Tỷ lệ trở về quê hương của các đối tượng khủng bố kể trên là từ 20 - 30%, tuỳ theo từng nước.

Theo ước tính, có khoảng 1.200 đến 3.000 người có thể trở lại châu Âu, trong đó có nhiều phụ nữ và trẻ em dưới 18 tuổi. Đối với Pháp, có khoảng 460 trẻ em sống tại khu vực Iraq - Syria có khả năng trở lại nước này. Một nửa trong số đó dưới 5 tuổi và 1/3 sinh ra trong vùng lãnh thổ do Daesh kiểm soát.

Đối với những “người trở về”, báo cáo chú trọng phân biệt những điểm khác nhau về nhân thân và vai trò của từng người đối với Daesh. Nam giới có nhiều cơ hội để trở về với kinh nghiệm chiến đấu, phải đối mặt với nguy hiểm và buộc phải thực hiện những công việc tàn bạo, giữ các vai trò khác nhau trong các vùng lãnh thổ bị Daesh chiếm đóng.

Phụ nữ được phân biệt bởi tầm quan trọng của họ trong gia đình và khả năng giáo dục những chiến binh trong tương lai. Họ có thể đã được dẫn dắt bởi một ý muốn đoạt lấy quyền lực và có vai trò trong xây dựng “vương triều”. Họ cũng thường xuyên tham gia vào hoạt động tuyển lựa và truyền bá học thuyết, đặc biệt là đối với trẻ em.

 

Lệnh ngừng bắn có hiệu lực tại vùng giảm căng thẳng thứ 3 ở Syria. Ảnh: AFP/TTXVN

Trẻ em là nạn nhân của sự truyền bá mạnh mẽ hệ tư tưởng, học vấn và xã hội. Các bé trai được tuyển lựa từ khi 9 tuổi để chiến đấu và tham gia vào các hoạt động bạo lực, trong khi các bé gái thường bị buộc phải ở nhà cùng mẹ để học cách hỗ trợ người chồng tương lai của mình. Bé trai và bé gái đều phải chịu những chấn thương trầm trọng khi quay về.

Trong số họ, một số đã rời khỏi châu Âu với gia đình hoặc một mình để sống trong tổ chức khủng bố. Một số khác được sinh ra trong các khu vực xung đột và sau đó đi đến châu Âu. Một số lại được sinh ra trên đất châu Âu với cha, mẹ hoặc cả hai đã tham gia vào một hoạt động khủng bố nào đó. Trẻ em sau đó được tính là “người trở về” vì nguồn gốc xuất xứ của cha mẹ.

Sự trở lại của những trẻ em, vị thành niên và thanh niên này, gây ra nhiều thách thức. Đặc biệt là quá trình bình thường hoá và tái hoà nhập xã hội, cần phải được thực hiện càng sớm càng tốt, ngay sau khi họ trở về. Báo cáo cũng ủng hộ việc phát triển các nghiên cứu về những chấn thương và sự tuyên truyền mà những trẻ em này đã phải đón nhận, và việc đào tạo nghề để các em có thể kiếm sống sau này.

Những lý do khiến các chiến binh và gia đình họ phải trở về quê hương là rất đa dạng. Một số đã được gửi về hoặc tự quay trở về để thực hiện tại đất nước mình các hoạt động tấn công, như là Abdelhamid Abaaoud, gây ra vụ tấn công ngày 13/10/2016 tại Paris và Saint-Denis.

Một số khác, không hề tỏ ra ăn năn, mong muốn được sinh sống trong những điều kiện vật chất tốt hơn đã bị bắt và buộc phải trở lại đất nước của mình. Một số khác, đã hối cải hoặc thất vọng vì những gì mình đã thấy, cảm nhận trong quá trình tham gia tổ chức khủng bố.

Các tác giả của báo cáo cuối cùng đã phân biệt được hai thế hệ “người trở về”. Nhóm đầu tiên bao gồm chủ yếu những người đàn ông đã trở về, hết ảo ưởng, ít bạo lực hơn và tương đối tự do để rời khỏi các vùng lãnh thổ do khủng bố kiểm soát.

Nhóm thứ hai là những chiến binh hiện tại. Đó là những người thiện chiến hơn, được gắn với hệ tư tưởng và có thể trở lại châu Âu với mục tiêu bạo lực: tấn công các công dân châu Âu.

Các nước châu Âu không có cách tiếp cận thống nhất đối với các chiến binh thánh chiến và phải vật lộn để tìm giải pháp chống đỡ hiệu quả đối với xu hướng tuyên truyền khủng bố và chủ nghĩa cực đoan.

 

Vụ nổ tàu điện ngầm ở Anh ngày 15/9 được xác định "là một hành động khủng bố". Ảnh: AFP/TTXVN

Một nghiên cứu của các nhà chức trách Đức cho thấy gần một nửa các chiến binh thánh chiến “người trở về” vẫn trung thành với hệ tư tưởng cực đoan.

Ngày 28/11/2016, một bài viết đăng trên nhật báo Die Welt của Đức đã công bố kết quả của một nghiên cứu, do các nhà chức trách vùng Rhin thực hiện qua khảo sát 784 cá nhân đã tham gia các tổ chức khủng bố tại Syria và Iraq.

Trong số những người mang quốc tịch Đức, trong độ tuổi từ 13 - 62, đã có 247 người trở về. Hồ sơ của những “người trở về” này nêu lên những vấn đề đáng lo ngại.

Không ít hơn 48% trong số họ vẫn trung thành với “môi trường cực đoan hoặc phong trào salafiste” - những thứ mà họ cho rằng đã giúp họ cứng rắn và mạnh mẽ hơn.

Có 8% trong số này mong muốn trở về là để “nghỉ ngơi”, có nghĩa là bỏ trốn khỏi chiến trường trước khi cố gắng quay trở lại Syria hoặc Iraq. Chỉ có 10% cho thấy sự thất vọng với hệ tư tưởng cực đoan mà họ đã từng tôn thờ, đặc biệt là với tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS).

Mặt khác, Die Welt ghi nhận rằng 25% những đối tượng khủng bố quay trở lại Đức đang cộng tác với chính quyền. Đây là trường hợp của Harry Sarfo, một chiến binh thánh chiến trẻ đã nhận thức được sai lầm, và bày tỏ suy nghĩ của mình một cách rộng rãi trên các phương tiện thông tin.

Trong bối cảnh số lượng các chiến binh thánh chiến sụt giảm (bị bao vây ở Mossoul và đe doạ bởi một cuộc tấn công của liên minh Arab - Kurb ở Raqa), cuộc khảo sát cũng cho thấy rằng ngày càng ít người Đức cố gắng giành chiến thắng trong khu vực Syria - Iraq, và số người mong muốn trở về tăng lên. Đây là vấn đề có liên quan đến đa số các nước châu Âu và đặc biệt là Pháp.

Một báo cáo của nhật báo Le Monde dẫn nguồn tin tình báo cho thấy 200 người Pháp đã rời khỏi Daesh và gần 700 người có thể trở lại Pháp. IS đang mất dần những phần lãnh thổ chiếm đóng cũng như sức hấp dẫn của mình. Có một hiện tượng rất đáng lưu ý, đó là những công dân Pháp từng giữ những vị trí nhất định trong tổ chức khủng bố đang quay trở về quê hương của mình.

Le Monde cho biết, theo luật hình sự của Pháp, nếu một người bị coi là tội phạm, sẽ phải chịu 10 năm tù giam, nhưng nếu tham gia vào hàng ngũ của IS, kể từ nay bị coi là tội phạm và phải chịu từ 20 - 30 năm tù. Tại nhiều quốc gia, nhiều “người trở về” - cựu chiến binh thánh chiến không phủ nhận hệ tư tưởng của họ, thậm chí mơ ước được tiếp tục chiến đấu trong hàng ngũ của Daesh.

Những con số do Gilles de Kerchove - Điều phối viên chống khủng bố của EU - cung cấp trong một báo cáo khiến nhiều người cảm thấy lo sợ. Khoảng 50% người có nguồn gốc châu Âu hoặc sinh sống tại châu Âu gia nhập tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS hoặc Daesh) hiện vẫn đang ở Iraq hoặc Syria. Con số này giao động từ 2.000 - 2.500 người.

 

Ứng dụng Telegram đóng cửa một số kênh công cộng. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong khi trận chiến nhằm phá huỷ thành luỹ cuối cùng của Daesh đang được thực hiện, ông Kerchove đánh giá khả năng “các chiến binh thánh chiến nguồn gốc châu Âu quay trở về ồ ạt trong ngắn hạn do sự thất thủ của IS tại Iraq và Syria là không rõ ràng”.

Nếu như một số quay trở lại quê hương, một số khác tiếp tục chiến đấu trong các “vùng kháng chiến” hoặc trốn sang các các nước lân cận, thậm chí là khu vực xung đột khác.

Còn có một số lượng đáng kể các chiến binh nước ngoài trong hàng ngũ của IS tại Libya có thể đã cố gắng sử dụng quốc tịch của mình hoặc mối liên hệ gia đình để quay trở lại châu Âu. Trên thực tế, có đến 30 - 35% chiến binh thánh chiến quốc tịch châu Âu đã quay trở lại và từ 15 - 20% đã thiệt mạng.

Ông Kerchove cảnh báo rằng những người quay trở về vẫn duy trì liên hệ với Daesh tại các khu vực xung đột thông qua các tài khoản cá nhân trên mạng xã hội và đặc biệt là qua dịch vụ Telegram. Các nước châu Âu không có được cách tiếp cận thống nhất đối với các chiến binh thánh chiến này và đang phải vật lộn để kiếm tìm giải pháp chống đỡ hiệu quả đối với xu hướng tuyên truyền khủng bố và chủ nghĩa cực đoan.

Điều phối viên về phòng chống khủng bố của EU khuyến cáo các nước thành viên cần xây dựng một “cách tiếp cận toàn diện”, thực hiện trao đổi thông tin và kinh nghiệm thực tiễn.

Ngoài ra, cũng cần phải tăng cường hợp tác với các quốc gia được xem là địa bàn “quá cảnh” của các đối tượng khủng bố. Đến nay, gần một nửa các đối tượng khủng bố đã thành công trong việc trở về Áo, Bỉ, Đan Mạch, Pháp, Phần Lan, Hà Lan, Thuỵ Điển và Anh quốc.

Làn sóng tấn công khủng bố châu Âu vào thời điểm này rất dữ dội, mà theo các chuyên gia dự báo, khả năng thích nghi và sáng tạo của những kẻ khủng bố gây ra nhiều khó khăn đối với lực lượng an ninh. Mỗi ngày trôi qua, Daeach mất đi một phần “vương triều” của mình và cuộc chiến diễn ra trong lòng châu Âu bây giờ mới thực sự bắt đầu.

Nguồn: TTXVN

Ảnh trong bài: Nếu không ghi thêm, tất cả các ảnh trong bài này chỉ mang tính minh họa và có bản quyền như nguồn tin gốc đã đưa.

Tin liên quan

 

Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo