Văn nghệ

Nhà báo Hoàng Linh hồi ức về những ngày thụ án trong tù (2)

Cập nhật lúc 05-08-2012 18:15:23 (GMT+1)

 

Đọc hồi ức của nhà báo Hoàng Linh, chắc chắn không ít người sẽ cảm thấy ê chề khi nhìn lại những tác phẩm văn xuôi Việt Nam đã và đang được tung hô trong vài năm gần đây.


> Kỳ 1

Cuộc đời sinh động và khốc liệt như thế, nhưng tiểu thuyết và truyện ngắn Việt Nam lại tẻ nhạt và đơn điệu. Một thế giới phía sau song sắt được nhà báo Hoàng Linh kể lại cũng chính là lời cảnh tỉnh cho thứ văn xuôi õng ẹo và nông cạn vẫn chiếm lĩnh văn đàn nước ta.

Hãy nghe nhà báo Hoàng Linh chia sẻ: “Bước ra khỏi trại, bạn tù kêu tên chia tay rất nhiều, nhưng tôi không dám quay đầu nhìn lại mà đi thẳng đến dòng kinh cạnh đập nước. Tôi định nhảy xuống để rủ sạch tội lỗi, nhưng thôi. Tội lỗi có thể tha thứ, nhưng không thể rũ bỏ được, nó sẽ đeo đẳng suốt đời”.

Kỳ 2: Thoát chết trong gang tấc để đi đến phút giây “qua kinh sạch mình”

Đi tù cũng giống… đi tu

Chuyến xe tù đưa tôi từ trại G đến một trại giam của Bộ Công an ở miền Đông Nam Bộ, tạm gọi là trại A, bề ngoài to đẹp như công viên. Sau khi làm thủ tục, cán bộ trại bảo:

- Trại sẽ đổi cho anh 500.000 đồng tiền phiếu để mua những thứ cần thiết tại căn-tin trại. Thường đến ngày thăm nuôi mới đổi nhưng cán bộ giải quyết để anh sinh hoạt. Số tiền còn lại sẽ gửi lưu ký. Anh nên sinh hoạt tiết kiệm. Tay anh sao thế?

- Báo cáo cán bộ, gần đây tay tôi bị rung.

- Tôi cho anh quả banh tennis cũ, lúc rảnh anh dùng lòng bàn tay bóp nó để trị.

Không ngờ món quà này cứu tôi thoát chết khi tôi chuyển đến trại “Bồ Câu” sau này.

- Anh ở buồng B3. À, anh có nhiều người quen trong đó…

Tôi chập choạng bước. Phòng B3 đây rồi, ngang 6 m, dài 20m, hai phản xi măng lót gạch, hai bên phía trên là hai gác lửng tương tự, trong cùng là phòng vệ sinh tập thể. Đội đi lao động hết nên tôi ra ngoài và bị lôi vào nhóm đang uống trà bên bếp lửa.

- Tôi là Thảo ma…

Thảo ma, nhân vật thân cận nhất của Năm Cam, người theo Năm Cam từ thuở hàn vi đến khi ông trùm xộ khám. Rồi đến Lắm què, tay “phá hỏa” trong các sòng bài (chia bài), nay rót trà không một giọt rớt ra ngoài, điêu luyện như chia bài. Mau mắn lịch thiệp là Tám Liệu, người được phân công đưa hối lộ trong băng Năm Cam. Cũng như tôi, mấy anh này án tù đều trên hai con số. Họ lên trước tôi vài ngày, vẫn ổn, chưa va chạm ai trong trại… tất cả đều nhờ sự giúp đỡ của Dũng lì. Dũng lì thi hành án tại đây đã lâu, vào tù ra khám cũng nhiều nên biết cách sắp xếp cho anh em. Tôi đã đọc phóng sự nhiều kỳ về Dũng lì, con đại bàng “thành bịnh” ở đất Bình Thạnh, nay mới gặp. Dũng lì nấu nồi thịt kho mời cơm anh em dưới gốc cây lớn: 

- Ông Linh ăn cơm với tôi vài ngày rồi tôi sắp xếp cho thằng Vinh ở B3 lo cơm cho ông. 

Chiều tôi sang ăn cơm với Vinh, 20 tuổi người ở quận 8 TP.HCM. Phòng đông nghẹt, mỗi người được nằm một cục rưỡi gạch chiều ngang, riêng tôi được cán bộ sắp cho nằm cạnh anh Hiệp, đội trưởng kiêm trưởng buồng, được 2 cục gạch. Khi cửa buồng giam khóa lại, cơm nước xong mọi người gần như cởi hết quần áo vì quá nóng, xem tivi đang phát phim “Thời niên thiếu của Lý Tiểu Long”, hào hứng lắm. Phim đang hay, có kẻng báo ngủ, đội trưởng tắt tivi, ai nấy nằm xuống lập tức nhắm mắt. 

Cả hôm sau, chúng tôi học nội quy trại giam, gồm 3 nhóm: những điều phải làm, những điều nên làm, và những điều không được làm.

Mấy anh em lắc đầu: chắc không làm nổi! Tôi nghĩ khác, khi khó khăn đến ta không thể trốn tránh mà phải đề ra nguyên tắc ứng xử để sống cùng với khó khăn, nhất là những khó khăn kéo dài. Cứ xem nội quy như quy định ở nhà tu khắc kỷ, thôi thì nếu ngoài đời đi tu tự nguyện thì ở đây đi tu bắt buộc, cùng đi trên con đường trở thành người tốt cho xã hội, vậy tại sao không tu? 

Tôi còn hỏi cách thức se sợi chỉ làm dụng cụ nhổ râu, cắt móng tay móng chân vì trại chỉ cho cắt tóc vào những lúc nhất định. Mấy tay giang hồ gộc còn dạy tôi tự vệ và chiến đấu bằng cái khăn tắm, thứ “vũ khí” mà người tù có thể mang bên mình bất cứ lúc nào. 

Đến trại “Bồ Câu”

Hơn 10 ngày sau, một sáng sớm có lệnh chuyển trại, chỉ một mình tôi, nơi đến không được thông báo.

Chuyến xe tù qua nhiều cầu phà, đường càng lúc càng lắc léo, đến nơi mặt trời đã lên đỉnh đầu. Nếu cảnh quan bên ngoài trại A đẹp như công viên thì ở đây là Shangilar đẹp đến nao lòng… Con đường độc đạo trải dá dài hun hút, hai bên là hai hàng cây xanh trồng theo dạng kiểng cổ thụ đều tăm tắp, bên trong là kỳ hoa dị thảo đủ màu sắc được chăm sóc công phu, những mái nhà nhô lên xa xa như lâu đài trong chuyện cổ tích. Bên kia là đập nước chảy cuồn cuộn. Nắng như nung. Bỗng có tiếng đập phành phạch trên không, trời như tối sầm lại, hàng ngàn con bồ câu từ đâu bay về trại.

Tôi mê mãi nhìn đám mây bồ câu kéo dài không dứt cho đến khi nghe tiếng bước chân rào rào. Tôi nhìn xuống cảnh tượng thật hùng tráng, đoàn người kéo dài hàng cây số thân hình lực lưỡng để trần bóng loáng lần lượt nhảy xuống đập nước bơi sang bờ bên kia rồi xếp thành hàng. Bao nhiêu bùn đất đều trôi theo dòng nước. “Qua kinh sạch mình”, chuyện này tôi nghe kể nhiều hồi ở tạm giam, giờ mới thấy. Nghe nói những người phạm tội nặng khi ra tù đều nhảy xuống kinh bơi qua bờ bên kia để rũ sạch tội lỗi trước khi về đời.  

Cán bộ dẫn giải đưa tôi vào trại. Đây là trại CB nhưng tôi vẫn thích gọi là trại Bồ Câu như ấn tượng (xin viết tắt là trại BC từ đây, và xin lược bỏ “báo cáo cán bộ” trong phần đối thoại để dễ đọc - PV).

Tôi được đưa về đội 4 do Đức đại bàng làm đội trưởng:

- Anh Linh muốn sinh hoạt với Tân man hay Kỳ khùng?

- Tân man (tôi nghĩ man man chắc đỡ hơn khùng).

Phạm nhân (PN) sinh hoạt theo nhóm từ 2 đến 4 người gọi là mâm, việc này có ý nghĩa giúp nhau trong sinh hoạt: người lấy nước, người lấy cơm, người hâm nấu thức ăn, người giặt đồ… PN đông hơn trại A nên tôi chỉ được nằm một cục rưỡi gạch, mà ngủ ngon.

Hôm sau đội đi làm cỏ lúa, cách trại BC khoảng 6 km sâu trong cánh đồng. Tôi không nhớ chỉ tiêu được giao là bao nhiêu nhưng nhiều lắm. Tân man biến đâu mất. Không chung mâm với ai nên khi xin nước uống ai cũng lắc đầu, tôi đành tìm vũng nước trong súc miệng cho đỡ khát vì trời nóng như đổ lửa. Đội hình lao động dàn hàng ngang, tôi tụt lại sau khá xa, đuối sức. Cán bộ giám sát tên Xa bước xuống:

- Anh Linh đến chỗ đầu bờ quét dọn cho sạch để trưa cán bộ ăn cơm. Đức chấm chỉ tiêu cho anh này.

Nắng đứng bóng, PN di chuyển đến giữa ruộng khô để ăn uống, nghỉ trưa, cán bộ vũ trang chốt xung quanh trên các bờ bao, không có cây lớn nên cán bộ cũng chịu cảnh nắng nóng như tù. Từng nhóm PN dựng lều bạt, nấu mì gói làm canh ăn cơm. Tôi không thành mâm nào nên cởi áo tù che mặt ngủ. Đang mơ màng chợt có cái gì đó rớt trên bụng: ổ bánh mì thịt, cùng bóng người mặc cảnh phục đi phớt qua, tôi chỉ thấy lưng, Ôi, quới nhân! Tôi ăn ngấu nghiến và còn được Đức đại bàng kêu đến mâm cho uống trà.

Hôm sau rút kinh nghiệm tôi nhập vào mâm Tùng lé và không phải lo về hậu cần. Buổi trưa lúc tù nghỉ lao động trời đang nóng như chảo lửa bỗng tối sầm, nước đổ như thác, tối đen. Lệnh tập hợp, điểm danh vang rền. PN xếp thành hàng đi về trại, ban đầu mát mẻ sau lạnh thấu xương.

Đức đại bàng nói cán bộ Xa rất nhân đạo cứu tôi vì nếu không tôi sẽ phải đứng học 2 giờ nội quy vì thiếu chỉ tiêu và ảnh hưởng xếp loại thi đua.

- Hoàng Linh thấy rất nhiều bồ câu phải không? Bồ câu là linh vật của trại này, không ai được đụng đến. Ngày mai đội đi mót lúa, anh Linh sẽ còn thấy nhiều chuyện kỳ lạ hơn, chỉ cần tù gầm lên chim trời rớt xuống, chuột trong hang bò ra nộp mạng…

- Kim mao sư vương Tạ Tốn?

- Không phải sư tử hống trong phim chưởng, mà là tù hống…

Đúng như vậy, khi đội đi mót lúa, anh em ào xuống cùng lúc, những con chim thấy động bay vụt lên, anh em thót bụng lại gầm lên: “Mầy” thì chim rớt lịch bịch, bị tóm gọn. Chuột cống nhum to bằng bắp chân bung khỏi hang chạy trốn, lại “mầy”, chúng cúm giò tê liệt, bị tù vồ lấy.

Những ngày làm đồng kéo dài với đủ loại việc, tôi đen như cục than mà cứng cáp hơn. Nhưng bắt đầu rắc rối: tắm mất xà bông, đánh răng mất kem, ăn cơm mất nồi thịt kho, nhận quà thăm nuôi bị rọc túi xách, đang ngủ bị đạp vào bụng… Tôi xin cán bộ chuyển đội khác và cũng nhờ Đức đại bàng cho tiếp cận anh Hai, án 18 năm, người được coi là uy tín nhất trong PN:

- Tôi án dài nên chỉ xin hai chữ bình yên. Rừng nào cọp nấy, anh là cọp còn tôi là cắc ké kỳ nhông, xin anh quan tâm để tôi cải tạo tốt.

Anh Hai gật đầu. Thế là các hết hiện tượng quấy rối. Tôi được chuyển đội 2, tách vỏ hạt điều. Đội trưởng là anh Chín chó.

Suýt mất mạng dưới tay bạn tù 

Trại có gíam thị mới, ông là người địa phương công tác tại trại này hơn 10 năm, rất thương tù. Giám thị tiến hành bổ sung cơ sở vật chất để việc lao động học nghề và sinh hoạt của PN tốt hơn, như xây nhà xưởng, hệ thống cung cấp nước, thư viện, cà phê văn hóa, sân bóng, thành lập đội văn nghệ… Trong trại vui nhộn hơn, giảm hiện tượng gây rối, đánh nhau, cờ bạc…

Trại giam này thật ra không giống nhà tù (trừ việc cách ly PN ra khỏi xã hội) mà nửa giống hợp tác xã nông nghiệp nửa giống làng thanh niên. Trại phân theo tổ đội đa ngành nghề: mộc, hồ, trồng kiểng, tách hạt điều, may banh, trồng lúa, trồng cây công nghiệp… Lao động theo chỉ tiêu và được chấm công, nếu đủ chỉ tiêu và vượt chỉ tiêu PN được đi cà phê, đánh bóng, thư viện, xem phim… và được xét giảm án từng đợt.

Tôi được ra lao động tự giác và được phân công lao động ở nhiều nơi rồi làm đội trưởng đội văn nghệ, trật tự… Làm trật tự, tôi đã đụng chạm đến nhiều anh em PN kể cả các băng nhóm đang nhen nhóm, trở thành mục tiêu tấn công.

Hôm đó tôi ra xưởng hạt điều để phụ giúp cán bộ giám sát buổi nghỉ trưa, từ phía sau Du và Sò nhảy đến đè tôi xuống đất. Tôi vùng thoát ra được và trông thấy Du cầm dao lột vỏ hạt điều, Sò cầm bóng đèn đập vỡ đầy mảnh nhọn cùng xông tới. Trong tù không có khái niệm bỏ chạy, tôi xốc đến Sò, tay trái gạt bóng đèn, tay phải bóp cổ Sò, bàn tay tập luyện với quả bóng tennise rất khỏe làm Sò nghẹt thờ nên đã đâm chậm lại chỉ làm thủng phần mềm hông trái tôi. Tôi quật ngả Sò, ngay bên cạnh Du cầm dao đâm tới. Anh Phước (thư ký đội 1) dùng tay hứng lưỡi dao giúp cán bộ vũ trang khống chế và tước dao của Du. Đức đại bàng từ đầu kia xưởng chạy đến giúp cán bộ ổn định tình hình. Hơn 500 PN chứng kiến cuộc đấu có ai đó la lên “phim hay quá” làm cả xưởng bật cười ồ xóa tan không khí căng thẳng đến nghẹt thở. Ít lâu sau, khi dẫn đội đi khám sức khỏe, tôi bị ai đó từ phía sau đập vào đầu nghe cái rổn, tôi ngả xuống. Tùng lé đè lên người tôi để che các đòn tấn công tiếp tục nhưng kẻ tấn công đã bỏ chạy.

Tú rồng, người cầm cục gạch đập vào đầu tôi khai vì cục gạch bị bể vụn nên bỏ chạy mà không tấn công tiếp. Anh ta nhất quyết không khai ai thuê tấn công tôi dù xác nhận rằng tôi và anh ta không mâu thuẫn gì.

Cao điểm xảy ra lúc vừa ăn tết xong, một PN bí mật bẻ đôi kéo hớt tóc đâm vào cổ tôi từ phía sau khi các đội đang xuất cổng đi lao động. Máu phun thành vòi như thọc huyết heo, tôi lấy cả hai tay bụm lại nhưng máu phun mạnh quá bung cả hai tay ra. Cán bộ Minh dùng khăn lông quấn cổ tôi lại và mang xuống trạm xá cấp cứu. Bác sĩ trưởng trạm nhận định tình hình không ổn nên may vết thương lại và cho chuyển bệnh viện tỉnh, cổ tôi phù máu to như quả bóng. Bảo thái tử (Trương Hiển Bảo, con Năm Cam) cho tôi ly trà đường nóng:

- Anh Linh uống lấy sức, cố gắng mở mắt không được ngủ…

… Hình như đang làm các xét nghiệm, các kỹ thuật viện thông báo các chỉ số để bác sĩ giải phẫu. Có giọng nữ, hình như y tá: “Ông này không bệnh gì mà chết trẻ, uổng ghê”. Tôi dần thiếp đi, bất chợt hiện lên hình ảnh con đường đất đỏ đầy bụi và mái ngói nghèo chốn quê nhà ở Hóc Môn, xin vĩnh biệt…  

Khi tôi mở mắt ra, vật đầu tiên tôi thấy là đôi mắt thật gần của bác sĩ. Ông nói:

- Ông mê man suốt hai ngày đêm rồi, bị đứt cả động mạch cảnh, tĩnh mạch cảnh và chấn thương cổ nặng nhưng vẫn qua khỏi, thật kỳ diệu. Tôi may thẩm mỹ cho cổ ông đẹp trai…

Tôi định cảm ơn nhưng không thể vì miệng ngậm dây thở, thân hình dây nhợ tùm lum... Tuần sau tôi ngồi được và ăn uống dần bình thường lại. Ngoài những cán bộ trại giam đến thăm, tôi còn gặp vị khách đặc biệt, anh Chín chó, đội trưởng đội 2, vừa được đặc xá đợt Tết:

- Họ chỉ cảnh cáo anh thôi, khi về trại đừng tìm hiểu vì sao bị tấn công, như vậy mọi việc tự nhiên sẽ yên. Tù là vậy…

Tôi gật đầu.

Hai tuần sau tôi trở lại trại giam, nghe lời Chín chó tôi lao động bình thường, không tìm hiểu, và đúng là bình yên. Nghe tôi bị đâm, vợ tôi vào thăm và đề nghị ly dị, tôi đồng ý vì hiểu vợ tôi không đủ bản lĩnh vượt qua cảnh chồng đi tù dài hạn.Thủ tục ly dị khá gấp rút để cô ấy kết hôn với một Việt kiều Mỹ. 

Mọi việc rồi cũng qua, tết này mâm của tôi xôm lắm vì được báo Tuổi Trẻ thăm nuôi. Ban đầu tôi định không ra vì mắc cỡ, dù sao tôi cũng làm thiệt hại quá lớn cho uy tín của báo, nhưng nỗi nhớ còn lớn hơn nên đành làm mặt dày vậy… Các anh chị đều xót xa vì thấy tôi khác xưa quá nhiều. Họ mua cho tôi đầy đủ các thứ cho cái Tết xôm tụ trong tù, và tặng tôi quyển Chuyện tình tự kể, lập tức tù chuyền tay nhau đọc.

Giấc mơ kỳ lạ và ngày trở về

Năm sau đó dịch cúm gia cầm bùng phát ở nhiếu địa phương, đàn bồ câu bị ra lệnh tiêu diệt nhưng cán bộ bắn được chỉ vài con,tất cả bay đi mất hết. Những anh em cùng sinh hoạt với tôi lần lượt ra đi. Có người mãn hạn, về đời. Có người ra đi vĩnh viễn vì dính HIV/AIDS. Người bạn thân nhất của tôi là Đức đại bàng được đặc xá:

- Hoàng Linh ở lại bảo trọng, khi nào mơ thấy chúa ngục thì mới được tự do.

- Chúa ngục trông ra sao?

- Anh không thể nói được, nhưng đúng như vậy đó… 

Đức đại bàng đặc xá đợt 1, tôi có trong danh sách đặc xá đợt 2. Tôi cố hình dung chúa ngục như thế nào để nằm mơ gặp, nhưng khi giấc mơ đến chỉ thấy mặt người đen sì, chắc Bao Công chứ không phải chúa ngục. Và tôi rớt đặc xá năm đó.

Đúng năm sau có đợt đặc xá lớn, tôi được làm thủ tục nhưng không dám đặt niềm tin nhiều. Đêm 23/10/2007 đang ngủ ngon giấc tôi bị lay dậy và trông thấy một người mặc áo bà ba nâu đen, tóc xỏa dài che khuất mặt hai tay đóng gông đứng cạnh chỗ ngủ. Tôi la hét và thức giấc, thì ra chiêm bao tôi đã thấy chúa ngục.

Ngày 24/10/2007 tôi được chủ tịch nước đặc xá trả tự do, tổng cộng tôi đã thi hành án tù hơn năm năm rưỡi.

Bước ra khỏi trại, bạn tù kêu tên chia tay rất nhiều nhưng tôi không dám quay đầu nhìn lại mà đi thẳng đến dòng kinh cạnh đập nước. Tôi định nhảy xuống để rủ sạch tội lỗi, nhưng thôi. Tội lỗi có thể tha thứ, nhưng không thể rũ bỏ được, nó sẽ đeo đẳng suốt đời.

Nguồn: Báo Dòng Đời/ lethieunhon.com

Ảnh trong bài: Nếu không ghi thêm, tất cả các ảnh trong bài này chỉ mang tính minh họa và có bản quyền như nguồn tin gốc đã đưa.

Tin liên quan

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo