Nhân vật

“Điệp viên tỷ đô” của CIA ở Nga là ai? (Kỳ 1)

Cập nhật lúc 07-07-2015 10:33:50 (GMT+1)
Thẻ làm việc của Tolkachev

 

Ngày 7.7, nhà xuất bản Doubleday (Mỹ) phát hành cuốn sách “Điệp viên tỷ đô-la: chuyện thật của hoạt động tình báo và phản bội thời Chiến tranh Lạnh” của cây bút David E. Hoffman. Cuốn sách viết về Adolf Georgievich Tolkachev, "điệp viên tỷ đô" của CIA ở Nga


Không quân Mỹ từng đánh giá: sự phản bội của "điệp viên tỷ đô" của CIA ở Nga Tolkachev (sinh năm 1927) giúp Mỹ tiết kiệm được 2 tỷ USD để nghiên cứu-phát triển vũ khí. 
Các tài liệu và bản vẽ mà Tolkachev tuồn ra giúp Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) “bẻ khóa” được những bí mật về radar và những nghiên cứu vũ khí của Liên Xô (LX).

Tolkachev được đánh giá là một trong những điệp viên thành công nhất, có giá trị nhất mà CIA có được ở LX.

Ông ta là một trong những nhà thiết kế trưởng của đơn vị thiết kế radar Phazotron, và cũng tuồn được nhiều tài liệu đầy đủ ra khỏi phòng thí nghiệm quân sự, gồm các dự án vũ khí như tên lửa S-300, chiến đấu cơ MiG-29, MiG-31 và Su-27.

Vào giờ ăn trưa, Tolkachev đem các tài liệu mật ra khỏi văn phòng, giấu trong áo khoác và vượt qua những chốt kiểm soát, rồi dùng máy ảnh Pentax 35 mm để chụp chúng dưới ánh sáng đèn nhà vệ sinh, hoặc chụp trong căn hộ của ông ta.

Rồi Tolkachev yêu cầu CIA đưa tiền, như một dấu hiệu tôn trọng những hoạt động của ông ta, chứ ở Moscow không có nhiều hàng hóa để mua. Sau đó, ông ta được hưởng khoản lương “tương đương” lương tổng thống Mỹ lúc đó là 200.000 USD/năm.

Thông tin khác nêu: Tolkachev đòi 300.000 USD. Nhưng CIA chỉ đồng ý giá 300.000 rúp. Sau đó họ trả khoảng 2 triệu USD vào nhiều tài khoản ngân hàng nước ngoài, dù không rõ gia đình ông ta có nhận được hay không.

Tolkachev cũng muốn những album nhạc phương Tây cho con trai của ông ta.

Theo báo Washington Post, hoạt động tình báo của Tolkachev giúp Mỹ chiếm ưu thế bầu trời khi không chiến và xác minh được yếu kém của hệ thống phòng không LX, cho thấy tên lửa hành trình và máy bay ném bom chiến lược Mỹ có thể bay vào không phận LX  mà không bị radar phát hiện.

Nhân viên CIA liên lạc thường nhận xét Tolkachev gây tổn thất lớn cho LX, bất chấp nguy hiểm: mức trừng phạt tội phản quốc ở LX là tử hình. Nhưng Tokachev không muốn chết dưới tay KGB. Ông ta đề nghị và được CIA cho một viên thuốc độc tự sát nếu bị bắt.

Tolkachev tự muốn hợp tác với CIA

Lúc đầu Chiến tranh Lạnh giữa Mỹ và LX, CIA gặp khó khăn. Tuyển dụng điệp viên rất nguy hiểm cho bất kỳ công dân LX hoặc quan chức mà họ muốn có.

Quy trình tuyển người, ngay từ lúc đầu chọn được một ứng viên, cũng đầy nguy hiểm vì có thể bị Cục tình báo KGB của LX phát hiện và nếu bị phát hiện quả tang, nhân viên Nga ấy chắc chắn đối diện cái chết.

Rồi CIA có được Tolkachev, một kỹ sư chuyên về radar trong quân đội LX. Trong 6 năm, ông ta gặp điệp viên CIA 21 lần trên đường phố Moscow đầy sự theo dõi của KGB.

"Điệp viên tỷ đô" Tolkachev bị KGB bắt năm 1985 

Theo cuốn sách, Tolkachev làm việc cho CIA để trả thù: mẹ vợ bị xử bắn, cha vợ bị cải tạo lao động ở Siberia, bằng cách cung cấp bí mật quân sự cho Mỹ.

Một đêm gió lộng đầu năm 1977, một người đàn ông vội vã gặp nhân viên CIA tại một trạm xăng dành cho các nhà ngoại giao nước ngoài ở Moscow, chuyển mẫu tin nhắn đề nghị được làm điệp viên cho Mỹ.

Ban đầu, CIA sợ đây là bẫy của KGB nên liên tục từ chối Tolkachev những 5 lần. Qua năm sau, Tolkachev tìm cách tiếp cận CIA suốt 7 lần, gồm lần nọ cào đá vào xe của trưởng chi nhánh CIA Gardner Hathaway ở gần Sứ quán  Mỹ tại Moscow để gây sự chú ý.

Cuối cùng, CIA đồng ý đề nghị phản bội LX của Tolkachev. CIA chỉ định điệp viên John I. Guilsher biết nói tiếng Nga tiếp xúc với Tolkachev.

Trong gần 10 năm sau, ông ta chứng minh là một nguồn thông tin lớn: các kế hoạch, kết quả thử nghiệm máy bay và tên lửa LX đã có hoặc đang sắp sản xuất….

Bị bắt quả tang, không thể nuốt thuốc độc tự tử 

Nhưng hoạt động gián điệp của Tolkachev kết thúc, khi ông ta bị KGB bắt ngày 6.9.1985. Ngày 20.9 năm ấy, hãng thông tấn TASS công bố chính thức việc bắt quả tang Tolkachev đang toan chuyển tài liệu bí mật quốc phòng cho Paul Stombaugh, bí thư thư hai Sứ quán Mỹ ở Moscow.

TASS nêu Stombaugh là một điệp viên CIA đội lốt nhà ngoại giao Mỹ, đã bị trục xuất khỏi LX, cùng với 2 nhà ngoại giao khác là Michael Sellers và Erik Sit.

Khi Tolkachev bị bắt, TASS nói tình báo Mỹ đã đưa những máy ảnh nhỏ, để Tolkachec chụp các tài liệu mật, radio hai chiều, thiết bị giải mã và chất độc chuyên dụng. Nhân viên KGB lập tức chẹt cổ Tolkachev và lột áo khoác để ông ta không thể nuốt thuốc độc mà CIA gọi là “viên L” (lethal, độc)  

Tolkachev bị xử tội phản quốc năm 1986 
 
Ngày 25.9.1986, hãng thông tấn TASS tuyên bố: Tolkachev bị xử án, bị buộc tội phản quốc, bị bác đơn xin tha tội và đã bị xử tử hình ngày 24.9.1986.

 TASS không cho biết ông ta bị xử chết thế nào, chỉ nêu Tolkachev “hành động vì ích kỷ và có thái độ thù địch với nhà nước LX”.   

Có thông tin, rằng Tolkachev khéo giấu hoạt động tình báo của mình, nên gia đình của ông ta không bị kỷ luật. Con trai Oleg của Tolkachev nay là một kiến trúc sư giỏi.

Thông tin khác là trong một hội nghị tình báo thời hậu Chiến tranh Lạnh năm 1999, Tướng KGB Oleg Kalugin nói vợ Tolkachev làm việc chung với chồng nên bị tù, nhưng sau được tha.

Ban đầu có những nghi ngờ “điệp viên tỷ đô” Tolkachev bị bắt là do tố cáo của Edward Lee Howard, nhân viên CIA đầu tiên đào ngũ qua LX hồi tháng 8.1986. Khi còn làm việc ở Moscow, Howard là người quản lý Tolkachev.

Nhưng sau đó, thông tin khác nêu cựu điệp viên CIA  Aldrich Ames làm việc cho KGB đã tố cáo Tolkachev.

Nguồn: Trần Trí chuyển ngữ/ Motthegioi

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo