CzechTrade: Người Việt thường ngầm từ chối đối tác

HN: Anh có thể chỉ ra những đặc trưng của thị trường Việt Nam?

Việt Nam là một đất nước cộng sản, nền công nghiệp ở đây được che chở rất chặt chẽ, nhưng đồng thời nền kinh tế được vận hành theo cơ chế thị trường. Người Việt có thể kinh doanh và tự do di chuyển. Hiện tại, Việt Nam đang phát triển rất nhanh. Nếu 15 năm trước đây, Việt Nam còn là một trong 10 nước lạc hậu nhất thế giới, thì bây giờ về mặt kinh tế, Việt Nam đã ngang bằng Bulgaria hay Romania. 

HN: Khách hàng Việt Nam thường yêu cầu gì?

Với đồng tiền được bỏ ra, họ muốn nhận được dịch vụ tốt và nhanh. Mặt khác, ở đó thường bị chi phối bởi câu tục ngữ, mua không hoàn lại. Có nghĩa là họ không đề nặng vấn đề bảo hành. Nếu như sản phẩm họ mua mà hỏng trước thời hạn bảo hành, đơn giản là họ ném nó đi và mua một cái mới.  Dáng vóc nhỏ của người Việt cũng đóng vai trò quan trọng tương đối. Ví dụ, có lần chúng tôi đã gặp phải trường hợp trong lĩnh vực ý tế, khi họ đặt giường bệnh nhân với yêu cầu kích cỡ nhỏ hơn.

HN: Người Việt nhìn nhận hoá của Séc như thế nào?

Ở Việt Nam, hàng hoá Châu Âu được biết đến như là một trong những sản phẩm có chất lượng tốt nhất. Nhưng tôi cũng từng gặp phải quan điểm rằng, Séc là nước hậu cộng sản, do đó hàng hoá của Séc không còn tuyệt vời như trước nữa. 

HN: Các nhà kinh doanh cần phải chuẩn bị gì trước khi làm việc với người Việt?

Tại cuộc gặp đầu tiên, người Việt Nam thường quan tâm đến đối tác hơn là công việc. Điều đó cũng suy ra được từ trong tiếng Việt, muốn sử dụng chính xác đại từ để xưng hô, trước tiên bạn phải hỏi tuổi của người đối diện. Nó giống như là bạn đã giải mã được con người của đối tác. Các vấn đề về kinh doanh sẽ được đề cập ở các lần gặp sau đó. 

HN: Anh có thể đưa ra lời khuyên gì khi đàm phán với người Việt?

Người Việt rất lịch sự và lễ độ. Đến mức là nếu họ muốn từ chối gì đó, họ làm một cách rất nhẹ nhàng và lặng lẽ, khiến người Châu Âu nhiều khi không nhận biết được. Nói sản phẩm này kia đắt hay chất lượng kém bị coi là bất lịch sự. Do đó, họ thường không liên lạc lại nữa thay vì từ chối thẳng thừng ngay trước mặt đối tác. Tuy nhiên, là thương nhân họ rất khôn khéo và khi đàm phán, họ cố gắng kiếm lời cho riêng mình, còn phía bên kia họ không hề quan tâm. Sẽ rất tốt nếu bạn đưa ra mức giảm giá nhất định hoặc trả tiền sau hay điều kiện nào khác có lợi cho họ. Làm như thế họ có được cảm giác chiến thắng và kết quả là cả đôi bên sẽ hài lòng. 

HN: Thế còn sự khác biệt về văn hoá ở đó?

Người Việt không quen xỉ mũi ngoài công cộng và họ hoàn toàn không muốn nhìn thấy điều đó. Giấy xỉ mũi khi dùng xong họ thường bỏ vào túi quần hoặc túi xách. Nếu như cần thiết lắm, tốt hơn hết là bạn hãy xin lỗi và đi ra ngoài. 

HN: Mức độ tham nhũng ở đó thể nào?

Hệ thống đưa - nhận tiền hoa hồng ở đó đã ở mức đáng báo động, nó xảy ra một cách tự động và ở khắp mọi nơi. Có lần, chính tôi cũng là tai nạn của hệ thống này. Khi tôi không đưa tiền bo cho một cán bộ, người này đã trả lại giấy yêu cầu của tôi vì lý do chữ ký sai. Những việc vô ích như vậy rất là phiền toái, mất thời gian và cả tiền bạc nữa. Do đó, tốt hơn hết là bạn cứ đưa tiền trước cho họ. Đó cũng chỉ là những khoản tiền nhỏ tầm vài trăm korun. 

HN: Thị trường lao động ở đó có gì đặc trưng?

Ở Việt Nam, từ 12 - 2 giờ là giờ ngủ trưa. Vào thời điểm này, đa số mọi người đều ngủ và bạn không nên gọi điện cho đối tác vào giờ này, nếu không muốn bị coi là thiếu tôn trọng người khác. 

HN: Thế còn các nhân viên làm việc thì sao?

Nếu là công ty của mình, người Việt sẵn sàng hy sinh tất cả quỹ thời gian của mình cho công việc. Nhưng nếu là nhân viên, họ lười biếng đến mức khó tin. Nếu không có ai giám sát, phần lớn giờ làm việc họ sẽ dùng để chơi trò chơi hoặc ngủ, tất nhiên là nếu như họ đến làm việc. 

HN: Để mở công ty ở Việt Nam thì cần phải đủ những điều kiện gì?

Nhà nước Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết công ty nào được phép thành lập. Các công ty nước ngoài trước hết cần phải chuẩn bị dự án đầu tư và khi được cấp giấy phép thì mới có thể bắt đầu kinh doanh. Theo luật Việt Nam, không có giới hạn vốn đầu tư tối thiểu, nhưng đã có lần tôi gặp phải có người đầu tư tới 50 nghìn đô la nhưng giới quan chức không cho đó là quá cao.